MẾN CHÚA YÊU NGƯỜI

ĐỌC TIN MỪNG: Mt 5,17-19

“Anh em đừng tưởng Thầy đến để bãi bỏ Luật Mô-sê hoặc lời các ngôn sứ. Thầy đến không phải là để bãi bỏ, nhưng là để kiện toàn. Vì, Thầy bảo thật anh em, trước khi trời đất qua đi, thì một chấm một phết trong Lề Luật cũng sẽ không qua đi, cho đến khi mọi sự được hoàn thành. Vậy ai bãi bỏ dù chỉ là một trong những điều răn nhỏ nhất ấy, và dạy người ta làm như thế, thì sẽ bị gọi là kẻ nhỏ nhất trong Nước Trời. Còn ai tuân hành và dạy làm như thế, thì sẽ được gọi là lớn trong Nước Trời”.

SỐNG LỜI CHÚA

Bộ phim “Tôn Tử Đại Truyện” kể lại rằng cuối thời Xuân Thu (khoảng sau năm 540 trước Công Nguyên), có ông Tôn Võ nước Tề, sang nước Ngô sinh sống. Ông đã soạn thảo ra 13 cuốn luận, bàn về cách dụng binh và trị nước, về sau được gọi là “Binh Pháp Tôn Tử”. Nhờ những nguyên tắc đó, Tôn Tử đã giúp Ngô Vương (lúc đó là Hạp Lư) xây dựng sức mạnh cho nước Ngô trong một thời gian. Sau này, khi rời bỏ chốn quan trường và sống dưới núi La Phù, cùng với những kinh nghiệm của nhiều cuộc chiến, ông đã hiệu đính bộ Binh Pháp thành 82 cuốn. Trong đó, ông hướng việc dùng binh và trị nước về những nguyên tắc như nhân nghĩa và trung hòa. Tư tưởng “binh vô chiến khuất nhân- thiện chi thiện giả” được ông xem là mức độ cao của nghệ thuật dụng binh, nghĩa là dùng binh tốt nhất là đạt được mục tiêu mà không cần giao chiến. Trong một lần gặp gỡ Khổng Tử và Lão Tử, Tôn Tử trình bày Binh Pháp rằng lấy cốt yếu ở “trung hòa là nguyên tắc của trời đất”, Lão Tử cho đó là cảnh giới cao nhất, có thể gọi là “Đạo”, nhưng Đạo thì vô hình vô tướng không thể diễn tả, và Khổng Tử giải thích rằng, Đạo đó thể hiện ra bằng “Thiên Đạo” và “Nhân Đạo”. Vì Thiên Đạo vượt quá khả năng hiểu biết của con người, nên điều quan trọng là sống theo Nhân Đạo, bao gồm những chuẩn mực như nhân, lễ, nghĩa, trí và tín. Từ câu chuyện trên có thể nhận ra một điều: khi suy tư lâu dài về đời sống và trật tự xã hội, con người thường tìm cách quy tụ nhiều quy tắc khác nhau về một nguyên tắc nền tảng. Những quy định ban đầu có thể rất nhiều và chi tiết, nhưng khi nhìn sâu hơn, người ta nhận ra rằng tất cả cần được quy hướng về một nguyên lý căn bản.

Trong truyền thống Do Thái cũng có một quá trình tương tự. Luật Sinai mà ông Môsê công bố ban đầu gồm mười điều răn, nhưng theo thời gian, các rabbi đã giải thích và triển khai thành hơn năm trăm quy định lớn nhỏ. Điều này xảy ra vì Do Thái giáo không chỉ là một tôn giáo mà còn gắn với đời sống xã hội của dân tộc. Vì thế, luật Sinai không chỉ liên quan đến việc thờ phượng mà còn bao gồm nhiều phương diện của đời sống cộng đồng. Khi luật được áp dụng vào nhiều lĩnh vực, số lượng điều khoản tăng lên và cách thực hành đôi khi trở nên nặng về hình thức. Trải qua thời gian dài, việc giữ luật có lúc bị hiểu như mục đích cuối cùng, thay vì là con đường giúp con người sống theo ý Thiên Chúa. Vì thế, có người giữ luật chủ yếu vì sợ vi phạm, hoặc chỉ làm theo thói quen, chứ không xuất phát từ lòng yêu mến.

Tin Mừng hôm nay Chúa Giêsu nói rằng: Người đến không phải để bãi bỏ luật Sinai, nhưng để kiện toàn. Việc kiện toàn này không có nghĩa là loại bỏ hay thêm điều khoản mới, nhưng là đưa lề luật đến ý nghĩa trọn vẹn của nó. Nói cách khác là đưa luật đến một cảnh giới cao hơn, cảnh giới đó là “mến Chúa yêu người”. Tất cả những gì Thiên Chúa đã hứa và đã nói qua Kinh Thánh được hướng về Đức Kitô. Nơi Người, lề luật đạt tới ý nghĩa trọn vẹn và được hiểu đúng theo ý định của Thiên Chúa muốn khi ban luật cho con người.

Nếu dùng một hình ảnh so sánh, có thể nói rằng Tôn Tử tìm kiếm nguyên tắc cao nhất của việc dùng binh là “vô chiến phục nhân” đạt mục tiêu mà không cần giao chiến. Còn trong Tin Mừng, Đức Giêsu chỉ ra rằng điểm quy tụ của lề luật là tình yêu đối với Thiên Chúa và tha nhân. Chính việc yêu thương tha nhân chứng tỏ tình yêu đối với Thiên Chúa, như thư thứ nhất của thánh Gioan nói: “Ai không yêu thương người anh em mà họ trông thấy, thì không thể yêu mến Thiên Chúa mà họ không trông thấy” (1 Ga 4,20). Việc kiện toàn lề luật nơi Đức Giêsu có thể được hiểu qua vài điểm chính.

Trước hết, giữ luật vì yêu mến: Giữ luật cách tích cực, tránh điều xấu thôi chưa đủ, nhưng phải làm điều tốt. Việc giữ luật phát xuất từ lòng yêu mến Thiên Chúa, giống như người con sống ngay thẳng vì yêu thương cha mình chứ không chỉ vì sợ bị phạt. Vì thế Đức Giêsu tóm lược mọi lề luật trong điều răn yêu thương: “Thầy ban cho anh em một điều răn mới, là hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em” (Ga 13,34).

Thứ đến, cần nhận ra điều nào là chính yếu và tùy phụ: Thứ tự ưu tiên “mến Chúa – yêu người” phải đứng hàng đầu (x. Mc 12,28-31). Luật của Thiên Chúa phải được đặt trên những tập tục do con người đặt ra, không được ‘dựa vào truyền thống mà vi phạm điều răn của Thiên Chúa’ (x. Mt 15,1-9).

Ngoài ra, lề luật cần được ghi khắc luật vào trong đời sống nội tâm: Nghĩa là đưa lề luật vào nội tâm. Phải đổi mới từ chính trái tim. Luật không còn khắc trên bia đá cứng nhắc nữa, mà phải được khắc trong trái tim mình. Phải rửa bên trong để bên ngoài cũng được sạch (Mt 23,25-26). Tránh mọi thứ hình thức (x. Mt 6,1-6.16-18). Khi con người được đổi mới từ bên trong, cách sống bên ngoài cũng sẽ thay đổi. Vì thế Đức Giêsu nhiều lần cảnh báo về nguy cơ chỉ chú trọng hình thức mà quên điều cốt yếu.

Một điểm khác là lề luật được đặt ra vì con người. Từ nay luật mang lấy một diện mạo mới là luật vì sự sống con người chứ không phải kềm hãm con người theo mặt chữ. Điển hình là luật nghỉ ngày Sabat, Chúa Giêsu đã đưa ra định hướng cho luật này: “Ngày Sabat vì con người chứ không phải con người vì ngày sabat” (Mc 2,27). Vì vậy, việc giữ luật phải hướng tới việc bảo vệ sự sống và thực hiện điều tốt cho người khác. (Mc 3,1-6).

Sau cùng, lề luật không phải là nguồn đem lại ơn cứu độ. Ơn cứu độ đến từ Thiên Chúa qua Đức Kitô. Trong chương trình đó, lề luật có vai trò người giám hộ, vai trò dẫn đường và chỉ là phương tiện đạt tới cứu cánh chứ không phải cứu cánh, chính Đức Kitô mới là Đấng hoàn tất công trình cứu độ.

Lạy Chúa Giêsu, Chúa đã dạy chúng con rằng lề luật được kiện toàn trong điều răn mến Chúa và yêu người. Xin giúp chúng con biết yêu mến Chúa không chỉ bằng lời nói, nhưng bằng đời sống cụ thể mỗi ngày. Xin dạy chúng con nhận ra anh chị em mình là những người cần được tôn trọng, cảm thông và giúp đỡ. Khi biết sống yêu thương như vậy, chúng con mới thực sự thi hành lề luật của Chúa và bước đi trên con đường dẫn đến Nước Trời. Amen.

Hiền Lâm

Chia sẻ bài viết:

Youtube: MẾN CHÚA YÊU NGƯỜI

Fanpace: Thân Hữu MTG Thủ Thiêm