Đêm Vọng Phục Sinh – ĐÊM KHẢI HOÀN CỦA NIỀM HY VỌNG

1. Ánh sáng Phục Sinh mở ra Mầu Nhiệm Vượt Qua

Canh thức Vọng Phục Sinh được coi là quan trọng nhất trong các buổi canh thức thánh. Đêm Vượt Qua là đỉnh cao của tất cả Năm Phụng Vụ, bởi đêm nay Hội Thánh long trọng cử hành biến cố quyết định của lịch sử cứu độ: Đức Kitô đã sống lại từ cõi chết. Thánh Augustino nhấn mạnh Đêm Vượt Qua là Mẹ của mọi giờ canh thức vì mọi giờ canh thức trong năm phải được xuất phát và theo kiểu mẫu này.[1]

a. Nến Phục Sinh – dấu chỉ Đức Kitô là ánh sáng thế gian

Đêm nay bắt đầu trong bóng tối nhưng chính giữa bóng tối ấy lại bừng lên ánh sáng rực rỡ của cây nến Phục Sinh – dấu chỉ cho Đức Kitô chiến thắng sự chết. Hình ảnh cuộc kiệu Nến Phục Sinh nhắc đến hành trình vào đất hứa của người Do thái. Ngày xưa cột lửa và ánh sáng hướng dẫn dân đi trong đêm tối về tới đất hứa, thì ngày nay Đức Kitô là Ánh Sáng đưa tất cả mọi người vượt qua bóng tối của tội lỗi, sợ hãi và cái chết để tiến vào sự sống mới, đạt tới vinh quang Nước Trời. Ánh sáng vừa để soi sáng vừa là dấu chỉ đảm bào con người sẽ thoát mọi hiểm nguy của bóng đêm.

Đêm nay thật là đêm hồng phúc, đêm nói lên sự âu yếm vô biên của tình yêu Thiên Chúa. Đức Kitô thực sự là ánh sáng thật đã đến thế gian. Nến Phục Sinh còn nhắc nhở về lời khẳng định của Đức Giêsu “Ta là ánh sáng thế gian, ai theo Ta sẽ không đi trong đêm tối nhưng sẽ có ánh sáng ban sự sống” (Ga 8, 12). Chúa Kitô là Ánh sáng vĩnh cửu, Ngài mở lối dẫn đường cho chúng ta đến quê trời bình yên.

b. Ánh sáng Phục Sinh chiếu soi hành trình đức tin

Lửa mới trong đêm nay để nhấn mạnh Đức Kitô đã toàn thắng thần chết, Người phá tan bóng tối của tội lỗi và đem lại sự sống mới. Chủ tế sẽ thắp nến Phục Sinh bằng lửa mới rồi sau đó mỗi người tín hữu sẽ thắp nến của mình từ Nến Phục Sinh và cùng nhau tiến vào nơi cử hành thánh lễ. Ánh sáng Phục Sinh chiếu lên và lan tỏa đến khắp cộng đoàn bởi vì “anh em là ánh sáng thế gian” (Mt 5, 14) và ánh sáng ấy được đặt trên đế để chiếu soi cho cả nhà.

Ánh sáng Phục Sinh không chỉ chiếu sáng nhà nguyện nhưng còn chiếu sáng cuộc đời mỗi người, chiếu vào những nơi còn nhiều lo lắng, áp lực và tổn thương. Ánh sáng ấy mời gọi mỗi tín hữu nhìn lại hành trình đức tin của mình để nhận ra bản thân đã bước ra từ bóng tối, từ sự nghi ngờ để đến với ánh sáng của niềm vui và hy vọng như thế nào. Mỗi tín hữu không chỉ chiêm ngắm ánh sáng của Đức Kitô nhưng còn mang ánh sáng ấy vào cuộc sống của mình để trở thành chứng nhân của niềm hy vọng giữa thế giới hôm nay.

2. Lời CHÚA – ÁNH SÁNG SOI CHIẾU LỊCH SỬ CỨU ĐỘ

a. Exultex – lời công bố niềm vui chiến thắng của Đức Kitô

Exultet, bài công bố Tin Mừng Phục Sinh có nghĩa là nhảy mừng, hân hoan vui sướng. “Mừng vui lên hỡi các cơ binh thiên thần” là lời mở đầu của bài ca trọng thể này, cô động toàn thể mầu nhiệm Phục Sinh và tất cả niềm vui xuất phát từ mầu nhiệm đó. Các tín hữu cầm trên tay nến sáng và hiệp thông với niềm hân hoan bằng lời thưa Amen.[2]

Bài ca được vang lên giữa cung thánh như lời thúc giục hân hoan ca ngợi, tạ ơn vì những kỳ công Thiên Chúa đã tác thành trong lịch sử dân Người. Bài ca cho thấy sự tương phản đầy hy vọng giữa bóng tối và ánh sáng, giữa màn đêm đen với cột lửa, tội ác với thánh thiện, ưu phiền và vui mừng, rồi đêm xưa với đêm nay, đất với trời, loài người với Thiên Chúa, Adam với Chúa Kitô… để làm nổi bật lên kỳ công của Thiên Chúa. Tình yêu Thiên Chúa mạnh hơn mọi giới hạn của con người.

b. Lời Chúa dẫn đưa lịch sử đến mầu nhiệm Phục Sinh

Các bài đọc Sách Thánh nhắc nhở các tín hữu về những điều cốt yếu của lịch sử cứu độ. Cuộc canh thức đêm nay mang ý nghĩa trọng đại, là giữa cuộc đời tăm tối, con người không ngớt chờ mong hừng đông của mầu nhiệm Phục Sinh. Hừng đông này đang tràn ngập trong tâm hồn một cách mầu nhiệm như ánh sáng huy hoàng đêm nay vậy. Các bài đọc Cựu Ước vừa ca tụng công trình sáng tạo của Thiên Chúa và biến cố xuất hành qua biển đỏ vừa nhắc đến hồng ân và cuộc tái tạo mới sẽ được thực hiện trong bí tích thánh tẩy. Bài trích thư gửi tín hữu Rôma diễn tả mối tương quan chặt chẽ giữa mầu nhiệm Vượt Qua với bí tích Thánh Tẩy, và bài Tin Mừng là bản công bố niềm vui Chú sống lại qua hình ảnh ngôi mộ trống.[3] Tất cả đều hướng về Đức Kitô, Đấng hoàn tất lời hứa bằng sự phục sinh của mình. Thiên Chúa không bao giờ bỏ rơi con người nhưng luôn kiên nhẫn dẫn dắt lịch sử đi về phía sự sống.

Trong mùa chay, Giáo hội không hát kinh Vinh Danh, nhưng đêm nay kinh Vinh Danh được cất vang lên như cầu nối chuyển tiếp giữa các bài đọc và diễn tả niềm hân hoan vì các lời hứa trong Cựu Ước đã được thực hiện qua hy tế Tân Ước của Đức Kitô. Tiếng chuông được vang lên và cung thánh được trang hoàng cách rực rỡ và trang trọng để có thể tôn lên vẻ đẹp và huy hoàng trong Đêm Phục Sinh vì Đức Kitô đã chiến thắng sự chết.[4] 

 3. PHỤC SINH – NGUỒN SỰ SỐNG MỚI VÀ NIỀM HY VỌNG ĐƯỢC TÁI SINH TRONG ĐỨC TIN

a. Bí tích Thánh Tẩy và việc tham dự vào sự sống mới của Đức Kitô

Phụng vụ Thánh Tẩy là một phần chính yếu của cử hành canh thức Vượt Qua, cho thấy Đức Kitô Phục Sinh là nguồn sự sống mới, được ban qua các bí tích mà khởi đầu là bí tích Rửa Tội. Sau đó tất cả cộng đoàn cùng lặp lại lời tuyên xưng đức tin cách long trọng với nến sáng trong tay. Đây không chỉ là việc tuyên xưng những chân lý trừu tượng nhưng là lời thú nhận tự đáy lòng của người làm con, xưng nhận Chúa là Cha, Đấng đã sinh ra ta nhờ Chúa Kitô, trong sự hiệp thông cùng Chúa Thánh Thần và lệ thuộc vào Hội Thánh Chúa.[5]

Được dìm vào nước là cùng chết cho tội lỗi và bước lên khỏi nước nghĩa là cùng sống lại với Đức Kitô. Vì muối giữ cho đồ ăn khỏi hư thối nên chủ tế sẽ pha một chút muối vào nước tượng trưng cho sự tẩy uế và giữ gìn khỏi hư thối. Việc bỏ muối vào nước cũng biểu tượng cho sự hiện diện sống động của Thánh Thần khôn ngoan.[6] Nghi thức rảy nước thánh là một sự nhắc nhở sống động về bí tích Rửa Tội mà mỗi tín hữu đã lãnh nhận, nhờ đó họ sẽ cùng chết, mai táng và phục sinh với Đức Kitô nghĩa là thông dự vào cuộc chiến thắng của Chúa trên tội lỗi và cái chết. Phụng vụ này giúp cho người tín hữu sống lại mầu nhiệm chết và sống lại của Đức Kitô để nên một dân nhờ phép rửa tội.

b. Niềm hy vọng Phục Sinh – ánh sáng cho cuộc sống hôm nay

Mầu nhiệm Phục Sinh là trung tâm của lịch sử cứu độ, qua đó mỗi tín hữu phải sống trọn vẹn và vượt qua cõi đời này để được sống vĩnh viễn trong tình yêu Thiên Chúa. “Nếu Đức Kitô không sống lại thì lòng tin của anh em thật hão huyền và anh em vẫn còn sống trong tội lỗi của anh em” (1Cr 15, 17). Đức Giêsu thực sự đã sống lại vì Người là Con Thiên Chúa và là Thiên Chúa thật. Mỗi tín hữu không cần phải sợ chết nữa vì con người dựng lên không phải để chết mà là sống mãi với Thiên Chúa. Đức Kitô luôn ở bên cạnh con người hàng ngày vì Người đã hứa “Thầy sẽ ở cùng chúng con mọi ngày cho đến tận thế” (Mt 28, 19-20). Vì thế nếu mỗi tín hữu biết cùng sống với Đức Kitô thì những gian khổ ở đời này chẳng ăn thua gì.[7] Qua cuộc phục sinh của Người, sự chết chẳng còn quyền hành gì nữa. Người trở thành trưởng tử trong một nhân loại mới để mỗi người vững tin vào niềm hy vọng được sống lại trong thân xác nơi vương quốc của Thiên Chúa.

Đêm Vọng Phục Sinh là đỉnh cao của Tam Nhật Thánh, nơi mầu nhiệm Vượt Qua của Đức Kitô được cử hành cách trọn vẹn và bừng sáng niềm hy vọng. Mầu nhiệm này hướng người tín hữu về cuộc vượt qua cõi đời này để đi vào một thế giới mới trong trạng thái sống lại vĩnh viễn bên Thiên Chúa Cha, nhờ bởi cái chết tuân phục của Chúa Con. Đêm nay là đêm của hy vọng. Dù cho cuộc sống có lúc giống như đêm dài nhưng ánh sáng Phục Sinh vẫn luôn có thể bừng lên. Vì thế người Kitô hữu luôn luôn sống trong hy vọng và luôn có sức mạnh để bắt đầu lại và tin tưởng rằng tình yêu sẽ chiến thắng.

Maria Koda

[1] Nguyễn Thế Thủ, Năm Phụng Vụ, Đại chủng viện thánh Giuse, 2001, tr. 46.

[2] Dom Robert Le Gall, Từ điển Phụng vụ, tr. 24.

[3] Sđd., tr. 50-51.

[4] Sđd., tr. 52.

[5] Trần Ngọc Quỳnh, Năm Phụng Vụ, Ủy ban đoàn kết Công Giáo Tp. HCM, tr. 95.

[6] Phạm Đình Ái, Cao cả thay mầu nhiệm cứu độ, Tp HCM (Phương Đông, 2014), tr. 23-24.

[7] X. Hồ Bặc Xái, Tình yêu Cứu Độ, Cần Thơ (Gia đình Á Thánh Quý, 2016, tr. 84.

Fanpace: Thân Hữu MTG Thủ Thiêm